Cận thị học đường: Nguyên nhân – cách phòng ngừa

0
96
Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng

Cận thị học đường theo bệnh viện mắt Sài Gòn thường xuất hiện và tiến triển nhanh ở lứa tuổi thanh thiếu niên, tuổi đến trường học. Ở Việt Nam, trong những năm đầu của kỷ nguyên 4.0, cận thị học đường đang có chiều hướng ngày càng tăng lên ở lứa tuổi học sinh các cấp học.

Cận thị học đường là gì?

Khái niệm cận thị học đường là sự suy giảm khả năng nhìn xa, trong đó ảnh của sự vật không được hội tụ đúng vào điểm vàng trên võng mạc mà rơi ra phía trước võng mạc, vì vậy muốn nhìn rõ phải dùng một thấu kính phân kỳ để điều chỉnh hiện tượng này.

Tình trạng cận thị học đường ở việt nam hiện nay

Tình trạng cận thị học đường hiện nay tỷ lệ học sinh bị cận thị tăng lên theo cấp học. Học sinh các trường chuyên bị cận thị cao hơn học sinh các trường không chuyên; Học sinh đầu cấp học (lớp 1) đã bị cận thị (tỷ lệ từ 1-5%); Các cháu ở lứa tuổi mầm non đã xuất hiện cận thị; Trước đây, theo thống kê cận thị học đường tỷ lệ học sinh nam bị cận thị cao hơn học sinh nữ, nhưng bây giờ tỷ lệ này đã ngang bằng, thậm chí có trường, học sinh nữ bị cận thị còn cao hơn học sinh nam; Những năm trước, tỷ lệ học sinh bị cận thị ở các thành phố, thị xã cao hơn học sinh nông thôn rất rõ, nhưng nay, sự chênh lệch này đã không còn lớn lắm.

Phân loại cận thị

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
phân loại cận thị

Có nhiều cách phân loại cận thị, thế nhưng cách phân loại phổ biến nhất là chia thành 2 nhóm: cận thị học đường và cận thị bệnh lý.

Cận thị học đường hay cận thị ở người trẻ (từ 8 – 22 tuổi) bắt đầu hình thành đầu cấp II, tăng độ cận dần theo năm tháng đi học, mỗi năm 0,5 – 1 độ, (đi-ốp – D) dừng lại khoảng 6D.

Cá biệt cũng có những trường hợp cận bệnh lý (cận thị thoái hóa): có yếu tố di truyền, số kính tiếp tục gia tăng sau tuổi trưởng thành, cận đến 10D hoặc hơn, không thể đeo đúng số, nhiều biến chứng, thị lực khó đạt mức tối đa mặc dù đã cố gắng chỉnh kính.

Một thực tế ở nước ta là nhiều người không hề cận thị khi còn đi học, là sinh viên nhưng khi đi ra trường, đi làm lại bị cận thị. Họ đều ở môi trường làm việc bằng mắt nhiều ở cự ly gần, với máy tính chẳng hạn. Mặc dù độ cận không cao nhưng cận thị sẽ theo đuổi những người này đến khi họ ở tuổi trung niên (tuổi phải đeo kính lão).

Một số nguyên nhân cận thị học đường và yếu tố nguy cơ

Cận thị học đường do yếu tố di truyền

Tình trạng khúc xạ phụ thuộc vào sự phối hợp các lực khúc xạ của giác mạc, thể thủy tinh và độ dài trục, các chỉ số khúc xạ của thủy dịch, dịch kính và tuổi của người đó. Thông thường các ảnh hưởng của thủy dịch và dịch kính là hằng định, với mỗi loại có chỉ số khúc xạ là 1,33620. Vì vậy, các phần khúc xạ có khả năng bị thay đổi chính là giác mạc, thể thủy tinh và độ dài trục. Kích cỡ, hình dạng và lực khúc xạ toàn bộ được xác định phần lớn do di truyền. Các yếu tố cấu tạo như cấu trúc xương ở hốc mắt và mi mắt cũng có thể ảnh hưởng tới hình dạng và sự phát triển của mắt.

Môi trường học tập và tư thế khi ngồi học

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cận thị học đường – Môi trường học tập và tư thế khi ngồi học

Do môi trường học tập của học sinh chưa tốt được thể hiện ở các điểm sau: chiếu sáng nơi học (phòng học, góc học tập) của các em chưa đủ sáng. Bàn ghế học tập không phù hợp với tầm vóc của học sinh.

Do tư thế khi ngồi học của học sinh sai trong các giờ học, nhất là khi viết bài hay làm bài tập, các em để mắt gần sát mặt bàn mà không được nhắc nhở.

Xem thêm nguyên nhân cận thị và cách phòng tránh

Lối sống, thói quen sinh hoạt, lạm dụng công nghệ, lười vận động

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cận thị học đường – Nguyên nhân Lối sống, thói quen sinh hoạt, lạm dụng công nghệ, lười vận động

Tỷ lệ cận thị ở trẻ em việt nam gia tăng do các em quá “say mê” đọc những cuốn sách tranh hoặc truyện có cỡ chữ quá nhỏ hay vừa đi vừa đọc, vừa nằm vừa đọc, làm cho mắt chóng bị mỏi.

Do chương trình học tập chính khóa quá tải so với lứa tuổi các em như thời gian học tại lớp trong 1 ngày, 1 tuần tại trường quá dài (từ 6 – 7 giờ trong ngày hoặc 30 – 36 giờ trong tuần). Ngoài ra, các em còn phải học thêm từ 1 – 2 buổi trong 1 tuần, do đó mắt càng bị căng thẳng thêm.

Hiện nay, học sinh từ nhỏ tuổi cho đến lớn tuổi đang có xu hướng sử dụng các loại thiết bị công nghệ như vi tính, smartphone ngày càng nhiều và càng tăng cho nên con mắt vốn đã bị mỏi mệt trong quá trình học tập nay lại tiếp tục mệt mỏi thêm.

Nói tóm lại, đôi mắt của học sinh ngày hôm nay phải sử dụng quá nhiều trong học tập mà rất ít được nghỉ ngơi, trong lúc nhà trường và bố mẹ lại rất ít quan tâm hoặc quan tâm không đúng. Từ đó đôi mắt trong sáng của các em đang từ tinh nhanh sẽ chuyển dần sang mệt mỏi dẫn tới tình trạng “cận thị giả” rồi chuyển tới cận thị thật. Đến lúc đó e rằng đã muộn và đôi mắt của con cháu mình bắt đầu phải “làm bạn với cặp kính cận”.

Những dấu hiệu của cận thị học đường

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Những dấu hiệu của cận thị học đường

Phát hiện cận thị học đường thường là do cha mẹ hoặc cô giáo, những người gần gũi với trẻ nhất, bản thân trẻ thường không ý thức được việc chúng bị tật cận thị, chúng tưởng ai cũng chỉ nhìn được như vậy.

Đa phần cận thị ở trẻ em sẽ bộc lộ khi trẻ bước vào cấp II, sau một số năm học hành, trừ những trẻ có yếu tố di truyền rõ. Trẻ bị cận thị có những biểu hiện chung mà bản chất của những biểu hiện này là nhằm để cải thiện thị lực nhìn xa. Hay gặp nhất là trẻ có biểu hiện nheo mắt, nghiêng đầu, có xu hướng thích tiến gần đến nguồn tài liệu.

Nhờ những khó chịu kể trên nên khi hỏi bệnh các bác sĩ đã có những định hướng quan trọng cho việc chẩn đoán. Bên cạnh đó cũng cần khám xét, đo lường bổ sung. Khẳng định cận thị học đường không khó, trừ một số trường hợp giả cận thị hoặc cận thị gắn liền với các hội chứng bẩm sinh hoặc rối loạn chuyển hóa. Thông thường chỉ bằng việc thử thị lực, đo khúc xạ, thử kính thấy thị lực đạt tối đa là có thể kết luận trẻ có bị cận thị hay không. Các trường hợp khác cận thị kèm với loạn thị, cận thị giả, cận thị do một biểu hiện của bệnh nào đó… sẽ phức tạp hơn, cần có bác sĩ chuyên khoa tại các bệnh viện mắt khám xét cẩn thận.

Một số trường hợp có thể gây bối rối, phân vân cho bác sĩ khi khám và kê đơn kính. Đó là trẻ không tập trung, nói dối, không hợp tác. Thông tin bị nhiễu loạn có thể gây khó khăn cho việc thử thị lực, thử kính. Thế nhưng, với các bác sĩ hay chỉnh quang viên giàu kinh nghiệm, đầy đủ trang thiết bị thì những khó khăn trên không thành vấn đề gì. Người ta luôn có cách để cấp được kính chính xác cho trẻ.

Tác hại của cận thị học đường

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Tác hại của cận thị học đường

Do loay hoay với việc khắc phục thị lực nhìn xa nên học tập kém tập trung, kết quả giảm sút do chép bài không kịp, mỏi mắt, ngại học bài… Thời lượng học tập cũng không thể như trẻ bình thường, nhanh mỏi mắt, có thể dẫn tới đau nhức mắt và đau đầu.

Dự phòng và điều trị cận thị học đường

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Dự phòng và điều trị cận thị học đường
Nhiều người cho rằng, khi mới phát hiện trẻ bị cận không nên cho đeo kính vì như vậy độ cận của trẻ sẽ bị tăng nhanh. Để trả lời câu hỏi trên, người ta đã làm nghiên cứu hai nhóm đối chứng, nhóm có đeo kính và không đeo kính. Hằng năm có đánh giá lại tình trạng khúc xạ thì thấy đeo hay không đeo không ảnh hưởng đến độ gia tăng cận thị. Có một điều chắc chắn là: không đeo nhất định sẽ gặp khó khăn trong học tập và sinh hoạt, nhìn gần cường độ cao trong thời gian dài sẽ làm gia tăng số cận.
Tùy độ cận, độ thỏa mãn khi dùng kính, tình trạng bệnh lý kèm theo mà bác sĩ sẽ đặt lịch khám lại cho trẻ. Cận thị nhỏ hơn 6 Diop khoảng 1 năm khám 1 lần. Trên 6 Diop khoảng 6 tháng khám mắt 1 lần.

Cần có biện pháp phòng chống cận thị học đường

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cần có biện pháp hữu hiệu và cách phòng tránh cận thị học đường

Trước hết, nhà trường cần phải có cán bộ y tế trường học để sớm phát hiện những học sinh có dấu hiệu suy giảm thị lực qua sự hướng dẫn các em tự kiểm tra thị lực của bản thân trên bảng thị lực treo tại phòng học và sớm có biện pháp đề phòng.

Thực hiện việc chiếu sáng (chiếu sáng tự nhiên và chiếu sáng nhân tạo) đầy đủ tại các phòng học, đặc biệt là bảng treo tường phải đầy đủ ánh sáng.

Trang bị, cải tạo hoặc sắp xếp lại bàn học và ghế ngồi tại các phòng học sao cho kích thước của bàn và ghế phù hợp với tầm vóc của học sinh các cấp học.

Nhà trường cần sắp xếp chương trình học tập cho từng cấp học sao cho phù hợp với từng độ tuổi. Sắp xếp thời khóa biểu trong ngày, trong tuần hợp lý và xen kẽ giữa những môn học cần phải sử dụng mắt trong thời gian dài, ngắn trong một buổi học và tuần học. Tuyệt đối không tổ chức học thêm hay luyện thi khi các em đang còn phải tập trung học những môn chính khóa.

Xem thêm cách giảm cận thị hiệu quả

Cận thị học đường - Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cận thị học đường – Nguyên nhân và biện pháp đề phòng
Cho trẻ học tập điều độ, kết hợp với vui chơi, hoạt động thể lực tích cực sẽ làm hạn chế gia tăng cận thị. Tuy nhiên dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng, dùng đủ vitamin A, C, E kèm theo các khoáng chất kẽm, selen, đồng được cho là hạn chế tăng số cận cùng với những thoái hóa do cận thị. Các yếu tố dinh dưỡng trên có nhiều trong rau xanh đậm, hoa quả màu đỏ, cá biển và một số loài nhuyễn thể.
Cận thị học đường là một vấn đề lớn của sức khỏe cộng đồng. Hiểu biết về cơ chế bệnh còn hạn hẹp, các phương pháp điều trị căn nguyên vẫn chưa được xác lập. Giới chuyên môn chưa thể có những khuyến cáo mạnh mẽ và chính xác với công chúng. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, tất cả đều thống nhất rằng các biện pháp sau đây sẽ góp phần làm giảm tỷ lệ cận thị, giảm nhẹ biến chứng và tốc độ gia tăng số kính:
– Đảm bảo cho trẻ vệ sinh mắt tốt: chiếu sáng, cự ly, khoảng cách học tập, học kết hợp với vui chơi và hoạt động ngoại khóa…
– Cung cấp dinh dưỡng đúng và đủ: vitamin A, C, E, khoáng chất.
– Chăm sóc đặc biệt cho trẻ cận thị số cao: tránh chấn thương, khám mắt định kỳ, phát hiện và điều trị sớm biến chứng.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here